Bản tin sáng 25/3: Thị trường dầu thế giới biến động mạnh giữa hy vọng ngừng bắn và nỗi lo thiếu cung
Giá dầu giảm sâu do kỳ vọng căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt
Thị trường dầu thế giới đã quay đầu giảm mạnh trong phiên 25/3 sau khi xuất hiện thông tin Mỹ được cho là đã gửi tới Iran một đề xuất gồm 15 điểm nhằm thúc đẩy chấm dứt xung đột. Kỳ vọng về khả năng ngừng bắn khiến tâm lý lo ngại gián đoạn nguồn cung tạm thời dịu xuống, kéo theo lực bán chốt lời gia tăng trên thị trường dầu thô.
Dầu Brent có thời điểm giảm về quanh vùng 97–98 USD/thùng, trong khi dầu WTI lùi về khoảng 86–88 USD/thùng. Điều đáng chú ý là nhịp giảm này diễn ra ngay sau khi giá dầu vừa tăng mạnh trong phiên trước đó, cho thấy thị trường hiện đang phản ứng rất nhạy với mọi thông tin liên quan đến chiến sự và đàm phán.
Rủi ro nguồn cung thực tế vẫn chưa được giải quyết
Dù giá dầu điều chỉnh giảm, bức tranh chung của thị trường năng lượng toàn cầu vẫn rất căng thẳng. Các lãnh đạo ngành năng lượng và bộ trưởng nhiều nước tại hội nghị CERAWeek ở Houston đã đồng loạt cảnh báo rằng khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang tiếp tục trầm trọng hơn.
Nguyên nhân chính nằm ở việc dòng chảy dầu và khí qua eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng. Đây là tuyến vận chuyển chiến lược của thế giới, thường đảm nhận khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí đốt toàn cầu. Khi khu vực này bị bóp nghẹt, phần thiếu hụt không chỉ tác động đến thị trường dầu mà còn lan rộng sang khí đốt, hóa dầu, phân bón, vận tải và toàn bộ chuỗi cung ứng.
Thiếu hụt nguồn cung ở quy mô rất lớn, các tuyến thay thế chưa đủ sức bù đắp cho eo biển Hormuz
Theo các đánh giá tại Houston, thị trường hiện có thể đang mất tới khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày từ khu vực Trung Đông. Đây là mức thiếu hụt quá lớn, vượt xa khả năng bù đắp tức thời của các biện pháp khẩn cấp hiện nay.
Nhiều chính phủ đã xả kho dự trữ dầu chiến lược với tổng quy mô lên tới khoảng 400 triệu thùng. Mỹ cũng nới lỏng một phần hạn chế đối với nguồn dầu từ Iran và Nga để hỗ trợ các nhà máy lọc dầu thiếu nguyên liệu. Tuy nhiên, theo giới điều hành ngành năng lượng, những biện pháp này mới chỉ giúp giảm bớt áp lực trước mắt, chứ chưa đủ để lấp đầy khoảng trống nguồn cung đang hình thành trên thị trường.
Một số nước sản xuất lớn như Saudi Arabia và UAE đã cố gắng duy trì xuất khẩu thông qua các tuyến đường ống tránh eo biển Hormuz. Trong đó, cảng Yanbu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ đã ghi nhận lượng xuất khẩu tăng mạnh trong tuần qua.
Tuy nhiên, lượng dầu được chuyển hướng qua các tuyến thay thế vẫn không thể thay thế phần lớn lưu lượng từng đi qua Hormuz. Kuwait cũng cho biết đã phải giảm sản lượng và ngừng giao hàng cho một số nhà máy lọc dầu do điều kiện vận chuyển bị ảnh hưởng. Điều này cho thấy bài toán nguồn cung hiện nay không chỉ nằm ở sản lượng khai thác, mà còn nằm ở khả năng vận chuyển và phân phối thực tế.
Tác động lan rộng sang nền kinh tế toàn cầu, nguồn cung bổ sung từ Mỹ chưa thể đến ngay
Cú sốc nguồn cung năng lượng đã bắt đầu lan từ thị trường dầu thô sang nền kinh tế thực. Chi phí năng lượng, hóa dầu và phân bón đang tăng nhanh, kéo theo áp lực lên sản xuất, vận tải và tiêu dùng.
Một số quốc gia châu Á đã phải triển khai biện pháp tiết giảm tiêu thụ, như khuyến khích hạn chế đi lại, giảm sử dụng điện và điều chỉnh nhịp làm việc. Philippines đã ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng. Trong khi đó, các hãng hàng không cũng phát tín hiệu sẽ tăng giá vé do chi phí nhiên liệu leo thang. Nếu xung đột kéo dài, châu Âu nhiều khả năng sẽ bắt đầu cảm nhận rõ hơn áp lực thiếu cung từ tháng 4.
Một trong những kỳ vọng lớn của thị trường là Mỹ có thể tăng sản lượng để bù đắp phần thiếu hụt toàn cầu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp dầu khí Mỹ cho biết khả năng này rất hạn chế trong ngắn hạn.
Dù Mỹ là nước sản xuất dầu và khí tự nhiên hóa lỏng hàng đầu thế giới, các kế hoạch đầu tư và khai thác đã được thiết lập từ đầu năm, nên không thể điều chỉnh nhanh theo biến động chiến sự. Các nhà máy LNG của Mỹ hiện cũng đang hoạt động gần tối đa công suất. Điều đó đồng nghĩa thị trường khó có thêm một nguồn thay thế đủ lớn trong thời gian gần.
Nhận định của Tiến Minh
Diễn biến hiện tại cho thấy giá dầu đang chịu tác động bởi hai lực đối nghịch. Một bên là hy vọng về đàm phán và ngừng bắn, có thể giúp thị trường hạ nhiệt trong ngắn hạn. Bên còn lại là thực tế rằng đứt gãy nguồn cung vẫn chưa được tháo gỡ, trong khi rủi ro địa chính trị vẫn ở mức rất cao.
Chỉ cần xuất hiện thêm tín hiệu tích cực từ bàn đàm phán, giá dầu có thể tiếp tục điều chỉnh. Nhưng ngược lại, nếu đàm phán thất bại hoặc căng thẳng tại Hormuz leo thang trở lại, thị trường hoàn toàn có thể bật tăng rất mạnh chỉ trong thời gian ngắn.
Trong giai đoạn hiện nay, điều đáng lo không chỉ là giá dầu tăng hay giảm trong từng phiên, mà là sự bất ổn kéo dài của toàn bộ hệ thống cung ứng năng lượng. Giá có thể giảm do yếu tố tâm lý, nhưng rủi ro thiếu hàng thực tế vẫn còn nguyên. Với doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, trọng tâm điều hành lúc này cần đặt vào kiểm soát tồn kho, quản trị dòng tiền, lựa chọn thời điểm mua hàng hợp lý và bảo vệ biên lợi nhuận. Đây là giai đoạn cần theo sát cả giá dầu lẫn tiến triển đàm phán và khả năng khơi thông nguồn cung toàn cầu.
