Chiến sự Trung Đông leo thang trở lại: Lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran đứng trước nguy cơ đổ vỡ
Chiến sự Trung Đồng leo thang trở lại sau khi Iran cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn bằng các cuộc không kích mới nhằm vào khu vực gần eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược bậc nhất thế giới.
Theo Reuters, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ tại tỉnh Hormozgan là “vi phạm nghiêm trọng” đối với thỏa thuận ngừng bắn vốn đã rất mong manh trong gần 7 tuần qua. Truyền thông Iran ghi nhận nhiều tiếng nổ lớn tại Bandar Abbas cùng các khu vực ven Vịnh Ba Tư trong rạng sáng 27/5.
Phía Mỹ khẳng định các đòn tấn công mang tính “phòng vệ”, nhằm vào các bệ phóng tên lửa và tàu thuyền bị nghi triển khai thủy lôi tại khu vực Hormuz. Tuy nhiên, diễn biến mới đang khiến triển vọng hạ nhiệt xung đột giữa Mỹ và Iran trở nên khó lường hơn đáng kể so với những tín hiệu tích cực xuất hiện trước đó.
Hormuz tiếp tục là “điểm nóng” của thị trường năng lượng toàn cầu
Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Vì vậy, bất kỳ căng thẳng quân sự nào xuất hiện tại khu vực này đều có thể ngay lập tức tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu.
Sau các cuộc không kích mới, lưu lượng tàu thuyền qua Hormuz tiếp tục suy giảm mạnh so với mức bình thường. Reuters cho biết nhiều hãng vận tải quốc tế vẫn duy trì trạng thái thận trọng do lo ngại nguy cơ leo thang quân sự hoặc bị mắc kẹt trong khu vực xung đột.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố eo biển Hormuz “phải được mở bằng mọi giá”, cho thấy Washington đang chịu áp lực lớn trong việc đảm bảo dòng chảy năng lượng toàn cầu không bị gián đoạn kéo dài.
Iran phát tín hiệu cứng rắn hơn
Sau các cuộc tấn công mới, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả quân sự đối với Mỹ. Tehran đồng thời cho biết hệ thống phòng không Iran đã bắn hạ một UAV của Mỹ và khai hỏa vào các mục tiêu bị cho là xâm nhập không phận Iran tại khu vực Vùng Vịnh.
Trong thông điệp đăng tải nhân dịp lễ Hajj, Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei tiếp tục đưa ra những phát biểu cứng rắn nhằm vào Mỹ và Israel, cho thấy lập trường của Tehran hiện chưa có dấu hiệu hạ nhiệt hoàn toàn.
Giới phân tích cho rằng việc Iran duy trì giọng điệu cứng rắn trong lúc đàm phán vẫn đang diễn ra phản ánh chiến lược “vừa gây sức ép quân sự, vừa giữ kênh ngoại giao” của Tehran nhằm gia tăng lợi thế trên bàn thương lượng.
Đàm phán vẫn chưa đạt đồng thuận cuối cùng
Dù căng thẳng gia tăng, các nguồn tin từ Mỹ và Iran cho biết hai bên vẫn đang duy trì đàm phán gián tiếp thông qua Qatar nhằm hướng tới một thỏa thuận sơ bộ.
Theo các nguồn tin Iran, bản thỏa thuận ban đầu có thể bao gồm:
- Chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận
- Từng bước khôi phục lưu thông qua eo Hormuz trong vòng 30 ngày
- Có thể kèm một phần hỗ trợ tài chính cho Iran
Tuy nhiên, nhiều vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân, vai trò khu vực của Iran hay các cam kết an ninh với Israel hiện vẫn chưa đạt được đồng thuận cuối cùng.
Giới quan sát nhận định chiến sự Trung Đông đang bước vào giai đoạn đặc biệt nhạy cảm, khi chỉ một sự cố quân sự hoặc đổ vỡ ngoại giao nhỏ cũng có thể khiến căng thẳng bùng phát trở lại trên diện rộng.
