Bản tin sáng 11/9: Chiến sự nóng lên trên nhiều mặt trận, Trung Đông trở thành tâm điểm của khủng hoảng năng lượng
Chỉ trong vài ngày đầu tháng 9, hàng loạt điểm nóng quân sự trên thế giới đồng loạt xuất hiện những diễn biến mới. Đáng chú ý nhất là Trung Đông, nơi cuộc đối đầu Mỹ – Iran tiếp tục kéo dài, trong khi lực lượng Houthi mở rộng chiến sự tại Yemen và tiến sát eo biển Bab el-Mandeb. Cùng lúc, giao tranh Nga – Ukraine tiếp tục gia tăng với các đợt tập kích tầm xa.
Mỹ – Iran tiếp tục leo thang, Hormuz chịu sức ép lớn
Tâm điểm của chiến sự trong tuần vẫn là cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran.
Sau khi Mỹ phá hủy 5 tàu chở dầu của Iran, Tehran tuyên bố đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền quanh eo biển Hormuz. Iran cho biết đã tấn công 10 tàu và cảnh báo sẽ tiếp tục đáp trả nếu Mỹ mở rộng các hoạt động quân sự.
Căng thẳng khiến hoạt động hàng hải qua Hormuz giảm mạnh. Theo dữ liệu theo dõi tàu được Reuters dẫn lại, ngày 10/9 chỉ có 7 tàu hàng hóa đi qua eo biển, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 14 tàu trong 10 ngày trước đó. Đáng chú ý, không có tàu LNG nào được ghi nhận đi qua trong ngày này.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump tiếp tục cảnh báo khả năng mở rộng các cuộc tấn công vào Iran. Ông cho rằng cuộc chiến có thể kéo dài tới sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào tháng 11, cho thấy chưa có dấu hiệu rõ ràng về một lối thoát ngoại giao trong ngắn hạn.
Ảnh: Reuters – tàu chở dầu New Andros bị tấn công ngày 9/9
Yemen mở thêm một mặt trận, Houthi chiếm Mocha
Diễn biến đáng chú ý nhất trong những ngày qua đến từ Yemen.
Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn đã chiếm thành phố cảng Mocha trên bờ Biển Đỏ hôm 10/9 và tiếp tục tiến về các đảo Hanish. Đây là bước tiến quan trọng bởi Mocha nằm gần Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.
Các lực lượng Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn đang phải dịch chuyển về phía Dhubab, khu vực nằm ngay sát Bab el-Mandeb. Nếu Houthi tiếp tục kiểm soát thêm Dhubab và đảo Perim, khả năng gây sức ép lên tuyến hàng hải chiến lược này sẽ tăng đáng kể.
Tuy nhiên, chưa thể khẳng định Houthi đã kiểm soát hoàn toàn Bab el-Mandeb. Hiện nhóm này mới gia tăng đáng kể ảnh hưởng tại khu vực phía nam Biển Đỏ và đang tiến gần các vị trí có ý nghĩa quyết định đối với việc kiểm soát eo biển. Ngày 10/9 vẫn có 28 tàu hàng hóa đi qua Bab el-Mandeb, tương đương mức trung bình 10 ngày.
Ảnh: Reuters
Saudi Arabia trở thành mục tiêu trực tiếp
Cùng với bước tiến tại Yemen, Houthi cũng gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia.
Các cuộc tập kích bằng tên lửa và UAV nhằm vào miền nam Saudi Arabia và những khu vực liên quan đến cơ sở năng lượng đang mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến khu vực.
Pakistan đã lên tiếng yêu cầu Iran kiềm chế lực lượng Houthi. Islamabad đồng thời khẳng định chưa thảo luận về một phản ứng quân sự trực tiếp theo hiệp định phòng thủ với Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng cho biết sẽ hành động nếu cần thiết.
Nếu Saudi Arabia buộc phải tăng cường phản công tại Yemen, nguy cơ cuộc chiến quay trở lại quy mô lớn như trước thời điểm lệnh ngừng bắn năm 2022 sẽ tăng lên.
Israel – Hezbollah tiếp tục căng thẳng tại Lebanon
Một mặt trận khác tại Trung Đông cũng chưa hạ nhiệt.
Ngày 10/9, Israel tuyên bố đã phá hủy một hệ thống đường hầm ngầm của Hezbollah tại khu vực Ali al-Taher, miền nam Lebanon. Israel cho biết khu phức hợp này bao gồm các trung tâm chỉ huy, kho vũ khí và cơ sở phục vụ hoạt động lâu dài của lực lượng Hezbollah.
Tel Aviv tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì lực lượng tại khu vực để ngăn Hezbollah khôi phục cơ sở quân sự. Động thái này cho thấy thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah vẫn chưa giải quyết được căn nguyên xung đột tại khu vực biên giới.
Việc Israel tiếp tục hoạt động quân sự tại Lebanon cũng làm tăng nguy cơ chiến sự Trung Đông lan rộng hơn, đặc biệt trong bối cảnh Iran đang trực tiếp đối đầu với Mỹ.
Ảnh: AFP
Nga – Ukraine tiếp tục tăng cường các cuộc tập kích tầm xa
Tại châu Âu, chiến sự Nga – Ukraine cũng có diễn biến đáng chú ý trong tuần này.
Ngày 10/9, Nga tiến hành một đợt tập kích quy mô lớn nhằm vào thành phố Pavlohrad, một trung tâm công nghiệp và logistics quan trọng ở miền đông nam Ukraine. Chính quyền địa phương cho biết ít nhất 7 người thiệt mạng và 76 người bị thương.
Các cuộc tấn công cũng nhằm vào một trạm xăng tại Kyiv và cơ sở chế biến dầu hướng dương của Bunge tại Dnipro. Ukraine cho rằng Nga đang ngày càng tập trung vào các cơ sở logistics và kinh tế nhằm làm suy yếu năng lực chiến tranh của nước này.
Ảnh: Reuters
Trước đó, ngày 8/9, Nga cũng tiến hành một đợt tấn công bằng tên lửa và UAV vào Kyiv khiến 5 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương.
Ukraine đồng thời tiếp tục sử dụng UAV tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Trong tuần này, UAV đường biển đã tấn công thành phố Sochi bên bờ Biển Đen, khiến 8 người bị thương và làm hư hại một phần cơ sở hạ tầng ven biển.
Như vậy, dù chiến tuyến trên bộ tương đối ổn định, Nga và Ukraine đang gia tăng đáng kể các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào cơ sở năng lượng, logistics và hạ tầng kinh tế của nhau.
Chiến sự đang tạo ra một chuỗi rủi ro mới đối với thị trường năng lượng
Điểm đáng chú ý nhất trong tuần này không nằm ở một cuộc tấn công riêng lẻ, mà ở việc nhiều mặt trận đang bắt đầu tác động trực tiếp đến các tuyến vận chuyển năng lượng.
Ở phía đông, eo biển Hormuz đang bị thu hẹp hoạt động vận tải bởi xung đột Mỹ – Iran.
Ở phía tây nam bán đảo Arab, Houthi đã chiếm Mocha và tiến gần Bab el-Mandeb, tạo thêm rủi ro đối với tuyến vận tải Biển Đỏ.
Trong khi đó, Saudi Arabia, một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đang trở thành mục tiêu trực tiếp của các cuộc tấn công từ Yemen.
Hai tuyến hàng hải quan trọng vì thế cùng lúc chịu sức ép.
Diễn biến này đã nhanh chóng phản ánh vào thị trường dầu. Brent ngày 10/9 tăng hơn 6%, lên 107,63 USD/thùng, trong khi WTI lên 102,48 USD/thùng. Sang sáng 11/9, Brent có thời điểm tiến sát 110 USD/thùng, nâng mức tăng trong cả tuần lên gần 13%.
Một tuần chiến sự cho thấy rủi ro đang lan rộng
Điểm đáng chú ý nhất đối với thị trường dầu là chiến sự đang đồng thời gây sức ép lên Hormuz và Bab el-Mandeb.
Trong khi đó, chiến sự Nga – Ukraine tiếp tục kéo dài và ngày càng chuyển mạnh sang các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào cơ sở năng lượng và logistics.
Đối với thị trường dầu mỏ, điều đáng lo nhất hiện nay không còn đơn thuần là khả năng chiến tranh tiếp tục, mà là nguy cơ nhiều tuyến cung ứng năng lượng quan trọng bị gián đoạn cùng lúc.
Nếu Hormuz tiếp tục duy trì lưu lượng thấp trong khi Houthi tiếp tục tiến về Bab el-Mandeb, áp lực lên nguồn cung và chi phí vận chuyển dầu sẽ còn lớn. Ngược lại, bất kỳ bước tiến ngoại giao đáng kể nào giữa Mỹ và Iran cũng có thể nhanh chóng làm giảm phần phí rủi ro đang được cộng vào giá dầu.
Trong ngắn hạn, với hàng loạt diễn biến quân sự liên tiếp trong tuần này, thị trường năng lượng vẫn đang phải đối mặt với một môi trường rủi ro cao và khó dự đoán.
