Tin mới xăng dầu: EU nhập cuộc, sức ép lên Iran tăng mạnh. Thị trường năng lượng đứng trước biến số mới
Liên minh châu Âu (EU) chính thức phối hợp với Mỹ trong chiến dịch gia tăng sức ép kinh tế lên Iran, mở rộng mặt trận đối đầu từ quân sự sang tài chính và thương mại. Động thái này diễn ra trong lúc xuất khẩu dầu của Tehran đang chịu ảnh hưởng nặng nề, khiến thị trường năng lượng phải đối mặt với một bài toán mới về nguồn cung.
EU cùng Mỹ siết Iran, xuất khẩu dầu đứng trước sức ép lớn
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết EU đã tham gia Operation Economic Outcast, chiến dịch do Washington dẫn đầu nhằm gây sức ép lên các mạng lưới tài chính và thương mại liên quan đến Iran.
Sự tham gia của EU khiến chiến dịch gây sức ép trở nên rộng hơn khi Tehran không chỉ phải đối phó với các biện pháp của Washington mà còn chịu thêm sức ép từ một trong những đối tác thương mại lớn của mình.
Mục tiêu của Mỹ là làm suy yếu các kênh tài chính mà Iran sử dụng để duy trì hoạt động xuất khẩu dầu, đồng thời gia tăng chi phí đối với các công ty và mạng lưới trung gian hỗ trợ Tehran né tránh trừng phạt.
Sức ép mới xuất hiện đúng thời điểm xuất khẩu dầu của Iran đang giảm mạnh. Theo dữ liệu được Reuters dẫn lại, lượng dầu thô Iran được nạp lên tàu trong tháng 8 chỉ còn khoảng 220.000-255.000 thùng/ngày, giảm sâu so với mức khoảng 2 triệu thùng/ngày hồi tháng 3.
Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn khiến lượng dầu Iran có thể đưa ra thị trường quốc tế giảm mạnh. Vì vậy, lần này tác động của các biện pháp trừng phạt không chỉ nằm trên giấy mà đã bắt đầu thể hiện rõ trong dòng chảy dầu thực tế.
Iran bị dồn vào thế khó, Hormuz trở thành “đòn bẩy” quan trọng
Điểm đáng chú ý là Iran vẫn còn một công cụ có khả năng gây tác động lớn tới thị trường: eo biển Hormuz.
Trước xung đột, tuyến hàng hải này đảm nhận khoảng một phần năm lượng dầu và LNG được vận chuyển trên toàn cầu. Việc lưu lượng tàu giảm mạnh trong thời gian gần đây đã khiến các nhà nhập khẩu và doanh nghiệp năng lượng phải tăng mức độ cảnh giác.
Iran tiếp tục kiểm soát chặt hoạt động hàng hải và đưa thêm các tàu vào danh sách những phương tiện bị xem là không tuân thủ quy định. Những tàu này có thể đối mặt với nguy cơ bị phạt, tạm giữ hoặc tịch thu nếu tìm cách đi qua Hormuz.
Với thị trường dầu, đây là yếu tố đáng lo hơn cả việc lượng dầu Iran bị mất khỏi thị trường. Nếu Tehran sử dụng Hormuz để đáp trả sức ép kinh tế, tác động có thể lan sang nguồn cung của nhiều quốc gia khác tại Trung Đông.
Tuy nhiên, Iran cũng phải cân nhắc bởi bất kỳ hành động quá mạnh tay nào tại Hormuz đều có nguy cơ khiến căng thẳng với Mỹ và các đồng minh tiếp tục leo thang.
Chính sự giằng co này đang khiến thị trường duy trì một mức “phí rủi ro” cao. Nhà đầu tư chưa nhìn thấy nguy cơ thiếu dầu ngay lập tức, nhưng cũng chưa thể loại bỏ khả năng nguồn cung bị gián đoạn nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
Thị trường năng lượng chờ câu trả lời: Iran sẽ xuống thang hay đáp trả?
Việc EU tham gia chiến dịch của Mỹ khiến cuộc đối đầu với Iran bước sang một giai đoạn mới. Washington đang kết hợp sức ép quân sự với các biện pháp tài chính và thương mại, trong khi Tehran phải tìm cách duy trì nguồn thu từ dầu mỏ và bảo vệ các tuyến vận tải chiến lược.
Trong ngắn hạn, diễn biến này có thể tiếp tục hỗ trợ giá dầu khi nguồn cung Iran bị thu hẹp và rủi ro tại Hormuz chưa được giải quyết.
Nhưng nếu sức ép kinh tế tạo ra động lực cho một thỏa thuận ngoại giao, thị trường có thể nhanh chóng đảo chiều. Khi nguy cơ gián đoạn nguồn cung giảm xuống, phần “phí rủi ro” được cộng vào giá dầu cũng có thể biến mất rất nhanh.
Vì vậy, câu hỏi lớn nhất đối với thị trường lúc này không chỉ là Iran còn xuất khẩu được bao nhiêu dầu, mà là Tehran sẽ chọn cách đáp trả sức ép từ Mỹ và EU như thế nào.
Nếu Iran tiếp tục kiềm chế, thị trường có cơ hội ổn định trở lại. Nhưng nếu Hormuz trở thành công cụ đáp trả, tác động sẽ không còn giới hạn ở Iran mà có thể lan rộng ra toàn bộ thị trường năng lượng thế giới.
