Giá dầu thế giới tăng gần 4%, Brent áp sát 110 USD/thùng: Căng thẳng Trung Đông tiếp tục đẩy thị trường vào thế bất ổn
Thị trường dầu mỏ thế giới khép lại phiên giao dịch ngày 16/10 với mức tăng mạnh trên cả hai mặt hàng dầu chuẩn quốc tế Brent và WTI. Những diễn biến mới tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz cùng những bất ổn về nguồn cung nhiên liệu từ Nga đang khiến giới đầu tư gia tăng lo ngại. Trong khi giá dầu thế giới bật tăng trở lại, thị trường xăng dầu trong nước vẫn áp dụng mức giá được điều chỉnh từ ngày 15/10, tạo nên diễn biến trái chiều giữa giá dầu thô quốc tế và giá bán lẻ trong nước.
Giá dầu thế giới tăng mạnh, Brent trở lại vùng 110 USD/thùng
Theo Reuters, kết thúc phiên giao dịch ngày 16/10, giá dầu Brent tăng 3,94 USD/thùng, tương đương 3,7%, lên 109,86 USD/thùng. Đây là mức chốt phiên cao nhất kể từ ngày 19/5. Dầu WTI của Mỹ tăng 3,44 USD/thùng, tương đương 3,5%, lên 101,41 USD/thùng, mức cao nhất kể từ ngày 17/9. Tính chung cả tuần, Brent tăng khoảng 4,9%, trong khi WTI tăng tới 10,4%, phản ánh sức ép ngày càng lớn đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Đáng chú ý, đà tăng trong phiên 16/10 diễn ra sau khi giá dầu từng chịu áp lực từ những thông tin về khả năng Mỹ nới lỏng một số hạn chế đối với hoạt động vận chuyển dầu của Nga. Tuy nhiên, những lo ngại mới về an ninh năng lượng đã nhanh chóng lấn át kỳ vọng nguồn cung được cải thiện, kéo cả hai mặt hàng dầu chuẩn đi lên. Việc WTI vượt mốc 100 USD/thùng cũng cho thấy thị trường đang phản ứng mạnh trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, đặc biệt đối với các sản phẩm lọc dầu như diesel.
Trung Đông tiếp tục là tâm điểm, eo biển Hormuz trở thành yếu tố quyết định
Nguyên nhân quan trọng nhất thúc đẩy giá dầu tăng trở lại là nguy cơ căng thẳng quân sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Theo Reuters, thị trường phản ứng trước những thông tin về khả năng các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia bị tấn công và các dấu hiệu quân sự bất thường có thể làm gia tăng xung đột giữa Mỹ và Iran. Một liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu cho biết đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo hướng về thành phố Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Đây là địa điểm có vai trò chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia, giúp nước này vận chuyển dầu ra thị trường quốc tế mà không hoàn toàn phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Các đánh giá ban đầu cho thấy hạ tầng tại Yanbu không bị hư hại, nhưng sự việc vẫn làm gia tăng lo ngại về nguy cơ các tuyến vận tải và cơ sở năng lượng trong khu vực trở thành mục tiêu của những cuộc tấn công tiếp theo.
Áp lực lớn hơn nằm ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường năng lượng thế giới. Theo số liệu của Kpler được Báo Dân Việt dẫn lại, lượng dầu vận chuyển qua tuyến đường này trong tuần kết thúc ngày 13/10 đạt trung bình 11,62 triệu thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức cơ sở 17,15 triệu thùng/ngày. Như vậy, lưu lượng vận chuyển chỉ còn khoảng 68% mức tham chiếu. Các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền và những hạn chế đối với hoạt động hàng hải đang khiến quá trình vận chuyển dầu gặp nhiều khó khăn, đồng thời làm tăng chi phí bảo hiểm, cước vận tải và rủi ro giao hàng.
Đối với thị trường dầu mỏ, tác động của Hormuz không chỉ nằm ở lượng dầu chưa thể vận chuyển mà còn ở sự thiếu chắc chắn về thời điểm nguồn cung được khôi phục. Khi các nhà nhập khẩu không thể xác định chính xác thời gian nhận hàng, họ có xu hướng tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc tăng cường mua trước để bảo đảm hoạt động sản xuất. Điều này có thể làm gia tăng cạnh tranh trên thị trường giao ngay và đẩy giá lên cao hơn. Trong bối cảnh xung đột chưa có giải pháp chính trị toàn diện, khả năng lưu lượng tàu dầu phục hồi nhanh chóng vẫn là một trong những biến số quan trọng nhất đối với xu hướng giá dầu những ngày tới.
Ảnh: KNN
Rủi ro nguồn cung từ Nga và tồn kho dầu Mỹ giảm tiếp tục hỗ trợ giá
Bên cạnh Trung Đông, diễn biến tại Nga cũng đang tạo thêm sức ép đối với thị trường nhiên liệu toàn cầu. Theo Reuters, Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Ryazan của Nga ngày 15/10, khiến một phân xưởng chưng cất dầu thô chính phải tạm ngừng hoạt động. Sự cố này làm dấy lên lo ngại về khả năng cung ứng các sản phẩm lọc dầu, đặc biệt là diesel, trong bối cảnh thị trường vốn đã chịu ảnh hưởng từ những gián đoạn vận tải tại Trung Đông. Khi nguồn cung dầu thô và nhiên liệu thành phẩm cùng đối mặt với rủi ro, khả năng thay thế giữa các nguồn cung trở nên hạn chế hơn, qua đó củng cố xu hướng tăng giá.
Một yếu tố khác góp phần hỗ trợ giá là lượng tồn kho dầu thô Mỹ giảm mạnh. Báo Dân Việt dẫn số liệu cho thấy tồn kho dầu thô của Mỹ giảm 8,56 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 9/10. Mức giảm này làm gia tăng lo ngại về lượng dầu sẵn có trong ngắn hạn và góp phần củng cố tâm lý mua vào trên thị trường. Tuy nhiên, diễn biến tồn kho chỉ là một phần của bức tranh cung – cầu; xu hướng giá trong những phiên tiếp theo vẫn phụ thuộc đáng kể vào mức độ gián đoạn nguồn cung quốc tế và khả năng phục hồi của hoạt động vận chuyển.
Ở chiều ngược lại, các biện pháp bổ sung nguồn cung đang được triển khai nhằm hạn chế áp lực tăng giá. Reuters cho biết Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhất trí đưa hơn 20 triệu thùng nhiên liệu ra thị trường, trong khi Bộ Năng lượng Mỹ tiếp nhận đề xuất trao đổi tối đa 17 triệu thùng dầu thô từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược. Trước đó, Mỹ và các quốc gia tham gia chương trình phối hợp đã cam kết đưa lượng dầu dự trữ đáng kể ra thị trường để hỗ trợ nguồn cung toàn cầu. Dù vậy, hiệu quả của các biện pháp này còn phụ thuộc vào tiến độ giao hàng, chủng loại nhiên liệu và khả năng bù đắp những gián đoạn thực tế. Nếu hoạt động vận tải qua Hormuz tiếp tục bị cản trở, nguồn dầu bổ sung từ kho dự trữ có thể chưa đủ để loại bỏ hoàn toàn phần bù rủi ro đang được phản ánh trong giá dầu.
Giá xăng dầu trong nước giảm theo kỳ điều hành trước, nhưng áp lực cho kỳ tới gia tăng
Trái với đà tăng mạnh của thị trường quốc tế, giá bán lẻ xăng dầu trong nước ngày 17/10 vẫn áp dụng theo kỳ điều hành ngày 15/10 của liên Bộ Công Thương – Bộ Tài chính. Theo đó, xăng E5RON92 giảm 732 đồng/lít, xuống mức tối đa 26.971 đồng/lít; xăng E10RON95-III giảm 1.225 đồng/lít, còn 27.029 đồng/lít. Dầu diesel 0,05S giảm nhẹ 22 đồng/lít, xuống 29.106 đồng/lít. Ngược lại, dầu mazut 180CST 3,5S tăng 1.043 đồng/kg, lên mức tối đa 22.135 đồng/kg.
Sự trái chiều này xuất phát từ độ trễ giữa diễn biến thị trường dầu thô quốc tế và cơ chế điều hành giá bán lẻ trong nước. Mức giá được áp dụng từ ngày 15/10 phản ánh bình quân giá thành phẩm xăng dầu thế giới trong giai đoạn tính toán của kỳ điều hành, khi giá xăng thành phẩm giảm nhưng giá dầu diesel và mazut tăng. Cụ thể, giá thành phẩm RON92 dùng pha chế E5RON92 giảm 3,44%, còn RON95 dùng pha chế E10RON95-III giảm 5,39%. Trong khi đó, giá thành phẩm diesel tăng 1,11% và mazut tăng 7,14%. Vì vậy, xăng trong nước được điều chỉnh giảm sâu hơn, còn dầu mazut đi ngược xu hướng.
Tuy nhiên, mức giảm trong kỳ điều hành trước chưa phản ánh đầy đủ đợt tăng mạnh của Brent và WTI trong phiên 16/10. Nếu giá dầu thô và giá thành phẩm quốc tế tiếp tục duy trì ở mức cao, chi phí nhập khẩu và tạo nguồn của doanh nghiệp trong nước có thể chịu thêm áp lực. Dù vậy, chưa thể kết luận giá bán lẻ trong kỳ điều hành tiếp theo chắc chắn tăng, bởi mức điều chỉnh còn phụ thuộc vào bình quân giá thành phẩm trong kỳ tính toán, tỷ giá, các khoản chi phí liên quan và quyết định điều hành của cơ quan quản lý.
Nhận định thị trường: Giá dầu có thể duy trì vùng cao, nhưng vẫn tiềm ẩn những nhịp điều chỉnh
Trong những ngày tới, giá dầu thế giới nhiều khả năng tiếp tục biến động mạnh, với rủi ro tăng giá vẫn hiện hữu nếu căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang. Kịch bản giá Brent kiểm tra lại vùng 110 USD/thùng có thể xảy ra nếu xuất hiện thêm các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu hoặc hạ tầng năng lượng, đồng thời lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục suy giảm. Bên cạnh đó, những bất ổn đối với nguồn cung diesel từ Nga có thể khiến thị trường sản phẩm lọc dầu duy trì trạng thái căng thẳng, qua đó hỗ trợ giá năng lượng nói chung.
Tuy nhiên, sau phiên tăng gần 4%, khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh giảm cũng cần được tính đến. Nhà đầu tư có thể chốt lời sau đợt tăng mạnh, trong khi những thông tin tích cực về đàm phán, sự phục hồi của hoạt động vận tải hoặc nguồn cung bổ sung từ các kho dự trữ có thể làm giảm phần bù rủi ro địa chính trị. Mức độ điều chỉnh sẽ phụ thuộc vào việc những tín hiệu này có chuyển thành cải thiện thực tế của nguồn cung hay không. Nếu căng thẳng chỉ tạm lắng nhưng hoạt động vận chuyển dầu chưa phục hồi ổn định, giá vẫn có thể duy trì ở vùng cao và nhanh chóng tăng trở lại khi xuất hiện thông tin bất lợi.
Đối với thị trường trong nước, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến giá thành phẩm tại thị trường Singapore, tình hình nguồn hàng, chiết khấu và chi phí vận tải để đánh giá tác động tới kỳ điều hành tiếp theo. Trong bối cảnh thị trường biến động nhanh, việc cập nhật thường xuyên giá dầu quốc tế và các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn cung sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch nhập hàng, phân phối và kiểm soát chi phí. Nhìn chung, xu hướng ngắn hạn vẫn nghiêng về trạng thái giá dầu duy trì ở vùng cao, song hướng đi cụ thể sẽ phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến thực tế tại Trung Đông và tốc độ khôi phục các dòng chảy năng lượng toàn cầu.
